Η κυβέρνηση θέλει την πίτα ολόκληρη και τον σκύλο χορτάτο αλλά…

Πέντε χρόνια μετά το τέλος της πανδημίας, η οικονομία όχι μόνο ανέκτησε το χαμένο έδαφος της διετίας 2020-2021, αλλά έτρεξε ταχύτερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, απορρόφησε τους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης, γέμισαν τα δημόσια ταμεία και οι προϋπολογισμοί του κράτους ισοσκελίστηκαν. Τα νοικοκυριά πράγματι είδαν καλύτερες ημέρες, αλλά ακολούθησε ο πόλεμος του Πούτιν που εκτόξευσε τον πληθωρισμό –λόγω ενέργειας και ελλείψεων βασικών τροφίμων– στα ύψη.  Σήμερα, έναν μήνα μετά την έναρξη του πολέμου ΗΠΑ και Ισραήλ με το Ιράν, η έλλειψη σαφών ενδείξεων αποκλιμάκωσης αναδεικνύει τον ενεργειακό παράγοντα ως βασικό καταλύτη των εξελίξεων. Οπως υπογραμμίζει στην ανάλυση των εξελίξεων η Alpha Bank, «τα εκατέρωθεν πλήγματα σε ενεργειακές υποδομές στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής,

σε συνδυασμό με την παρεμπόδιση της ναυσιπλοΐας από τα Στενά του Ορμούζ, έχουν εντείνει τις ανησυχίες σχετικά με τον κίνδυνο επιστροφής σε συνθήκες στασιμοπληθωρισμού στις –εξαρτώμενες από τις εισαγωγές ενέργειας– ευρωπαϊκές οικονομίες».  Η εποχή του στασιμοπληθωρισμού Οι εξελίξεις αυτές αντανακλώνται ήδη στις διεθνείς τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, οι οποίες καταγράφουν άνοδο κατά 49% και 75% από την έναρξη της σύγκρουσης, μια κρίση ανάλογη με αυτή που ακολούθησε τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Αυτά είναι τα νέα δεδομένα, που αλλάζουν τους σχεδιασμούς για μια ευθύγραμμη πορεία ανάπτυξης της οικονομίας, αύξησης των εισοδημάτων και μείωσης του πληθωρισμού μέχρι τον χρόνο των εκλογών. Οπως επισημαίνουν έγκυροι οικονομικοί αναλυτές, κανείς πλέον δεν μπορεί να εξασφαλίσει ότι τους επόμενους μήνες, αν όχι και τον επόμενο χρόνο, η κατάσταση της οικονομίας δεν θα επιδεινωθεί. Και κανείς δεν μπορεί να πιστεύει ότι θα μείνει και «η πίτα ολάκερη και ο σκύλος χορτάτος», με την έννοια ότι και τα φορολογικά έσοδα θα αυξάνονται και θα υπάρχουν υπερπλεονάσματα και τα νοικοκυριά θα βελτιώνουν τα εισοδήματα και θα αυξάνουν την περιουσία τους. Αυτό γίνεται και μάλιστα σε περιόδους υψηλού πληθωρισμού και αβεβαιότητας; Δεν γίνεται… Και πού εντοπίζουν αυτά τα προβλήματα οι διεθνείς οργανισμοί, οι οποίοι παρακολουθούν στενά την ελληνική οικονομία από την εποχή των μνημονίων μέχρι και σήμερα (δηλαδή για μια ολόκληρη δεκαπενταετία); Μπορεί λοιπόν τα ταμεία του κράτους να είναι γεμάτα καθώς τα φορολογικά έσοδα αυξάνονται όσο η οικονομία αναπτύσσεται και ο πληθωρισμός ανεβαίνει, αλλά τα νοικοκυριά δυσφορούν…   Το μείζον ζήτημα σύμφωνα με τους διεθνείς οργανισμούς –ΕΚΤ, ΟΟΣΑ και τελευταίο το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο– για την ελληνική οικονομία είναι ο πληθωρισμός ο οποίος ανέβηκε πάνω από 20% την τελευταία πενταετία και –το κυριότερο– εξακολουθεί να ανεβαίνει. Ειδικά αυτή την ευαίσθητη περίοδο, με την ενεργειακή κρίση που προκάλεσε ο πόλεμος στον Περσικό και την αβεβαιότητα, οι ξένοι περιμένουν άλμα του πληθωρισμού στην Ελλάδα, με ό,τι αυτό συνεπάγεται.. Οπως εξηγούν:   Η άνοδος της τιμής του πετρελαίου αύξησε ήδη τον πληθωρισμό τον Μάρτιο, κυρίως μέσω της ακριβότερης ενέργειας και των μεταφορών. Θα ακολουθήσουν, δευτερευόντως, οι επιπτώσεις μέσω της αύξησης του κόστους παραγωγής σε όλη την οικονομία. Η επίδραση είναι πιο έντονη στον «headline» πληθωρισμό (με ενέργεια) και συνήθως μικρότερη αλλά όχι μηδενική στον δομικό πληθωρισμό «core» (χωρίς ενέργεια και τρόφιμα).  Αν οι αγορές φοβηθούν ότι το ακριβό πετρέλαιο θα κρατήσει επίμονα τον πληθωρισμό ψηλά, οι πληθωριστικές προσδοκίες ανεβαίνουν, ενισχύοντας τη διάθεση επιχειρήσεων και εργαζομένων να ζητούν υψηλότερες αυξήσεις τιμών και μισθών. Τότε οι κεντρικές τράπεζες τείνουν να διατηρούν τα επιτόκια υψηλότερα και για περισσότερο χρόνο, ώστε να αποτρέψουν «σπιράλ» μισθών – τιμών, όπως συζητείται σήμερα διεθνώς με αφορμή το νέο ράλι του πετρελαίου. Από αυτή την αλυσίδα είναι προφανές πως ο ρόλος των προσδοκιών συχνά υποτιμάται αλλά είναι καθοριστικός στη χάραξη της νομισματικής πολιτικής. Είναι ίσως το πιο βασικό σημείο αναφοράς για τις κεντρικές τράπεζες και την ΕΚΤ, η οποία παρακολουθεί τις εξελίξεις προκειμένου να προχωρήσει στην πρώτη (από δύο αυξήσεις επιτοκίων) που αναμένονται μέσα στο 2026. Το δεύτερο ζήτημα είναι η διάβρωση της αγοραστικής δύναμης των νοικοκυριών όχι μόνο λόγω της συνεχούς ανόδου των τιμών, αλλά της πρόσθετης φορολογικής επιβάρυνσης που προκύπτει για τα εισοδήματα των εργαζομένων, μέσω της μη τιμαριθμοποίησης της φορολογικής κλίμακας. Κι αυτό πέραν των επιβαρύνσεων από την εφαρμογή του υψηλού (του πέμπτου υψηλότερου στην Ευρωπαϊκή Ενωση) συντελεστή ΦΠΑ που παραμένει στο 24% από την εποχή του πρώτου μνημονίου. Είναι αξιοσημείωτο ότι το ΔΝΤ προτείνει στην κυβέρνηση και κυρίως στο οικονομικό επιτελείο τη δημιουργία μηχανισμού, βασισμένου σε κανόνες, για την περιοδική προσαρμογή των φορολογικών κλιμακίων, των εκπτώσεων και των ορίων στον φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων, με στόχο την αποφυγή της «δημοσιονομικής διολίσθησης» και στην προστασία των πραγματικών εισοδημάτων των νοικοκυριών.  Και, όπως εξηγεί, μόνο η συστηματική αξιολόγηση του πλαισίου των φοροαπαλλαγών (φορολογικών δαπανών) που ισχύουν σήμερα θα συνέβαλλε στον εντοπισμό και τη σταδιακή κατάργηση παρωχημένων ή αναποτελεσματικών μέτρων και ακολούθως θα διευκόλυνε τις αποφάσεις για τη στήριξη των εισοδημάτων των νοικοκυριών. «Φορολογήστε τα κλειστά ακίνητα» Το τρίτο μεγαλύτερο ζήτημα για την Ελλάδα, όπως και για τις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες με υψηλό τουρισμό, είναι η στεγαστική κρίση. Οι αναλυτές σημειώνουν ότι το υψηλό κόστος στέγασης, σε συνδυασμό με τη γήρανση και τη χαμηλή ενεργειακή απόδοση του κτιριακού αποθέματος, καθώς και τα χαμηλά ποσοστά ανακαινίσεων, επιβαρύνει τα νοικοκυριά. Η μεγάλη αυτή εικόνα επιδεινώνεται λόγω ανισορροπιών μεταξύ προσφοράς και ζήτησης, συμπεριλαμβανομένων των πολύ σοβαρών επιπτώσεων στις μεγάλες πόλεις (Αθήνα, Θεσσαλονίκη) και στα νησιά από τη βραχυχρόνια μίσθωση. «Μόνο οι πολιτικές στέγασης που στοχεύουν στην αποτελεσματικότερη αξιοποίηση της υφιστάμενης προσφοράς θα έκαναν πιο προσιτή την κατοικία στην Ελλάδα» τονίζει το Ταμείο. Θεωρεί μάλιστα ότι θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στην ενεργοποίηση του υπο-αξιοποιούμενου αποθέματος ακινήτων, μεταξύ άλλων, μέσω της επέκτασης προγραμμάτων ανακαίνισης με εισοδηματικά κριτήρια και της επιβολής πρόσθετης φορολόγησης σε κενά ακίνητα, ιδίως σε περιοχές υψηλής ζήτησης. 

https://www.protagon.gr/apopseis/i-kyvernisi-thelei-tin-pita-olokliri-kai-ton-skylo-xortato-alla-44343338032